Ислом аҳкомларида инсон манфаатлари
3.2.2018 198

Исломда инсонларга фойда келтириш шунчаки тарғиб қилинадиган амал эмас, балки барча ҳукмлардаги бош мақсад ҳисобланади. Ислом аҳкомларини атрофлича ўрганган уламолар таъкидлайдиларки, Ислом шариати ўзининг барча аҳком ва кўрсатмаларида инсон манфаатларини рўёбга чиқаришни кўзлаган бўлиб, ушбу мақсадга эришиш учун керакли ҳукмларни жорий қилган. Шунинг учун ҳам ушбу ҳукмлар асосида ишлаб чиқилган фиқҳий қоидаларнинг аввало инсонга, жамиятга манфаат келтиришга қаратилганини кўрамиз. Уларнинг ҳар бири инсоний манфаатларга бориб тақалади. Шу боис уламолар: «Шариатнинг барчаси манфаат: у ё зарарни қайтаради, ёки фойдани жалб қилади», деганлар.

 

Шариатимиз жорий қилган аҳкомларга назар ташласак, инсон манфаатлари катта урғу берилганига гувоҳ бўлишимиз мумкин.

 

Ислом аҳкомларида инсон манфаатлари қанчалар таъминланишини англаш учун оят-ҳадислардан олинган шаръий асослардан айримларини эслаб ўтиш кифоя:

  1. Ниманинг яхшилиги ғолиб бўлса, жоиз, ниманинг ёмонлиги ғолиб бўлса, ножоиз.
  2. Зарарни даф қилиш фойдани жалб қилишдан устундир.
  3. Жамиятнинг манфаати якка шахсларнинг манфаатидан устун туради.
  4. Зарарни бартараф этиш ва фойдани жалб қилиш, машаққатни кетказиб, енгилликни жалб қилиш, торликни кетказиб, кенгликни жорий қилиш лозим.
  5. Зарар бартараф этилади.
  6. Иккита зарардан бирини танлашга тўғри келиб қолса, зиёни камроғи ихтиёр қилинади.
  7. Зараретказиш ҳам йўқ, зарар кўриш ҳам йўқ, зарарни зарар билан қайтариш ҳам йўқ.
  8. Оммадан зарарни бартараф этиш якка шахсга етадиган зарарни кетказишдан устундир.

 

 Одилхон қори Юнусхон ўғли

 

Кун ҳадиси

Ўзига алоқаси бўлмаган нарсалар билан шуғулланмаслик кишининг Исломи гўзаллигидан даракдир (Имом Термизий ривояти, ҳасан ҳадис). Изоҳ: Ушбу ҳадиси ша…

Китоблар
Энг кўп ўқилган мақолалар
Истихора дуоси

Истихора сўзи луғатда яхшилик сўраш маъносини билдиради. Шаръий истилоҳда, банданинг намоз ўқиш ёки дуо қилиш билан Ал…

8.112015 31510
Энг кўп ўқилган савол-жавоблар
Ғайридинлар кашф қилган спорт турлари билан шуғулланса бўладими? 21.01.2018

Ассалом алайкум. Бир масала юзасидан саволим бор эди: мен бир спорт тури билан шуғулланяпман. У мусулмон бўлмаган инсон томонидан кашф қилинган. Гап шундаки, бир ҳадисни эшитгандим, Пайғамбаримиз алайҳиссалом бирор-бир инсон қайсидир бир қавм амалини бажарса, бас у ўша қавмдандир,деган эканлар. Бундан чиқадики, мусулмон бўлмаган кишилар амалини қилиш ножоизми? Ёки эътиқоднинг мустаҳкамлиги кифоями? Шу ҳолатга имкон қадар изоҳ беринг, илтимос. Олдиндан раҳмат!

3114
  • Бегона қизларга гап отиш ҳукми 06.01.2018

    Ҳаммамиз биламизки, ҳозирги ёшлар жуда ҳам шўх. Йигитлар қизларга гап отишади. Динимизда бу ишга қандай қаралади?

    572
  • Эр-хотин бир-бирини фаҳш ишда айбласа, нима бўлади? 02.01.2018

    Ҳозир кўпчилик оилаларда арзимаган нотаниш телефон қўнғироғи сабабли ҳам ажримлар кузатиляпти. Айтингчи, эр хотинни, хотин эрини хиёнатда айблаши учун қандай асосга эга бўлиши керак? Улар бир-бирини ноҳақ айбласа, бунинг ҳукми шариатда қандай бўлади?

    624
  • Ҳомиладор ҳолда бола эмизиш ҳукми 01.01.2018

    Эмизикли аёл яна ҳомиладор бўлиб қолса, биринчи фарзанди энди 3 ойлик бўлган бўлса, уни эмизишда давом этиши мумкинми? Агар мумкин бўлмаса, биринчи фарзанднинг икки йиллик хаққи нима бўлади?

    830